Từ thông điệp toàn cầu 26/6 đến chiến dịch "bàn tay sắt" làm sạch địa bàn cơ sở năm 2026

Không còn dừng lại ở bề nổi phong trào, chiến dịch phòng chống ma túy năm 2026 đang đi sâu vào thực chất với "bàn tay sắt" trong trấn áp tội phạm công nghệ cao và cái nhìn nhân văn, thấu cảm về người nghiện. Phân tích về sự đổi mới mang tính bước ngoặt của Chính phủ, Đại tá Tạ Đức Ninh khẳng định: Mục tiêu quét sạch ma túy khỏi các địa bàn cơ sở là hoàn toàn nằm trong tầm tay.

Nghị quyết số 42/112 của Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 7/12/1987 đã quyết định chọn ngày 26/6 hằng năm là Ngày Quốc tế Phòng, chống Ma túy. Trải qua nhiều thập kỷ, ngày 26/6 đã trở thành lời kêu gọi toàn cầu hướng tới một xã hội an toàn, lành mạnh và không có ma túy.

Thách thức toàn cầu và hệ lụy khôn lường

Ma túy là vấn đề mang tính xuyên quốc gia, không bị giới hạn bởi biên giới địa lý hay chế độ chính trị. Theo Báo cáo Ma túy Thế giới năm 2025 của Cơ quan phòng chống ma túy và tội phạm Liên Hợp Quốc (UNODC), khoảng 316 triệu người sử dụng ma túy (chiếm 6% dân số từ 15-65 tuổi) trong năm 2024, đạt mức cao kỷ lục từ trước cho đến nay.

Các học viên cai nghiện trong Cơ sở cai nghiện ma tuý số 2 Đà Nẵng đang tham gia chương trình toạ đàm phòng, chống tái nghiện

Về mặt y tế, ma túy tác động trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, làm thay đổi nhận thức, hành vi và cảm xúc. Người sử dụng có thể đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như: rối loạn tâm thần, tổn thương não bộ, các bệnh lý tim mạch, hô hấp và nguy cơ tử vong do ngộ độc. Đặc biệt, các loại ma túy tổng hợp có thể gây hoang tưởng, kích động mạnh và làm tăng nguy cơ thực hiện hành vi bạo lực, tấn công người khác.

Thay đổi tư duy: Từ phòng ngừa đến điều trị nhân văn

Ngày nay, cách tiếp cận đối với người nghiện ma túy đã có sự thay đổi căn bản. Nghiện ma túy được xem là một bệnh lý mạn tính của não bộ cần được điều trị và hỗ trợ lâu dài. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc điều trị nghiện hiệu quả cần kết hợp các giải pháp đa ngành: Y tế - Tâm lý - Xã hội nhằm giúp người nghiện phục hồi toàn diện và phòng ngừa tái nghiện bền vững.

Gia đình được xác định là tuyến phòng thủ đầu tiên. Một môi trường gia đình lành mạnh có thể giảm đáng kể nguy cơ thanh thiếu niên tiếp xúc với ma túy. Bên cạnh đó, cộng đồng cần chung tay giảm kỳ thị đối với người sử dụng ma túy sau cai, tạo điều kiện để họ học tập, lao động và tái hòa nhập xã hội.

Bước ngoặt chiến lược từ chỉ đạo của Chính phủ năm 2026

Tại Việt Nam, Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026 (tháng 6) mang một khí thế hoàn toàn khác biệt. Để làm rõ hơn về tính đột phá trong các chủ trương mới, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Đại tá, Bác sĩ Tạ Đức Ninh - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và ứng dụng phòng chống ma túy (PSD), nguyên Trưởng phòng Văn phòng thường trực Ủy ban Quốc gia phòng chống ma túy (Bộ Công an). Với hơn 25 năm kinh nghiệm làm công tác tham mưu chiến lược, ông Ninh đã đưa ra những đánh giá sâu sắc về định hướng năm nay.

Đánh giá về chủ đề "Chung một quyết tâm xây dựng xã, phường, đặc khu không ma túy", Đại tá Tạ Đức Ninh nhận định đây là một chủ trương rất "trúng" và sát thực tế. Ông nhấn mạnh: "Chủ đề này đáp ứng khát khao hơn 20 năm qua của người dân về một môi trường sống thực sự lành mạnh. Tệ nạn ma túy luôn phát sinh và bám rễ từ các địa bàn cụ thể. Do đó, nếu chúng ta làm sạch và giải quyết triệt để ngay tại cấp xã, phường, thì tự khắc chúng ta sẽ có một xã hội không ma túy."

Về các giải pháp chiến lược, ông Ninh đặc biệt ấn tượng với phương châm "3 giảm, 3 tăng" mà Chính phủ đề ra. Cụ thể, bên cạnh yêu cầu "3 giảm" (giảm nguồn cung, giảm nguồn cầu, giảm tác hại), điểm nhấn cốt lõi nằm ở "3 tăng": Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước; tăng cường đầu tư kinh phí; và đặc biệt là tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ chuyển đổi số, dữ liệu lớn vào công tác đấu tranh.

Đại tá Tạ Đức Ninh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và ứng dụng phòng chống ma tuý PSD, nguyên Trưởng Phòng Thường trực Chương trình Quốc gia phòng chống ma túy (Bộ Công an), 

Bằng góc nhìn của một người làm công tác tham mưu lâu năm, Đại tá Tạ Đức Ninh chỉ ra sự khác biệt lớn trong văn bản chỉ đạo năm 2026: "Thông thường, các văn bản chỉ đạo những năm trước chỉ gói gọn trong khoảng 2 trang giấy. Tuy nhiên, năm nay văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ dài tới 5 trang. Điều này thể hiện mức độ quan tâm, sự chỉ đạo cực kỳ tỉ mỉ, cụ thể và quyết liệt từ cấp cao nhất. Mặc dù công tác tuyên truyền phòng ngừa năm nay được sắp xếp ở vị trí thứ tự thấp hơn đôi chút so với các năm trước để nhường chỗ cho các biện pháp quản trị và công nghệ, nhưng đây chỉ là nghệ thuật sắp xếp thứ tự ưu tiên trong chiến thuật, hoàn toàn không làm giảm đi tầm quan trọng và hiệu quả tổng thể."

Khép lại những chia sẻ, Phó Viện trưởng Viện PSD bày tỏ sự tin tưởng mạnh mẽ: "Với tư cách là một công dân và một chuyên gia, tôi tin tưởng tuyệt đối rằng nếu toàn hệ thống chính trị thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các chỉ đạo chi tiết này của Chính phủ, mục tiêu xây dựng các xã, phường, đặc khu không ma túy là hoàn toàn khả thi và nằm trong tầm tay."

Ngày 26/6 không chỉ là ngày Liên Hợp Quốc đưa ra thông điệp mang định hướng toàn cầu về phòng, chống ma tuý; ở Việt Nam là ngày toàn dân phòng, chống ma tuý, mà cao hơn cả là lời nhắc nhở: Cuộc chiến chống ma túy không của riêng ai. Chỉ khi khơi dậy được tinh thần hành động của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội, đồng thời áp dụng sức mạnh của công nghệ, chúng ta mới thực sự kiến tạo được một môi trường sống bình yên cho thế hệ tương lai.

Vũ Bền