Giới trẻ và ma túy tổng hợp: “Thử một lần – mất một đời”

Trong bối cảnh xã hội hiện nay, ma túy tổng hợp đang trở thành một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của thế hệ trẻ. Nếu như trước đây, hình ảnh người nghiện heroin tiêm chích thường gắn liền với tệ nạn ma túy, thì những năm gần đây, ma túy tổng hợp với nhiều dạng thức tinh vi đã len lỏi sâu vào đời sống thanh thiếu niên, đặc biệt qua môi trường giải trí và mạng xã hội.

Thực tế đáng báo động từ các báo cáo của Bộ Công an những năm gần đây cho thấy: hơn 70% số vụ sử dụng trái phép chất ma túy tại các cơ sở vui chơi giải trí có liên quan đến ma túy tổng hợp, chủ yếu là thuốc lắc, ketamine, “nước vui”, “kẹo”, “bóng cười pha tạp”… Nhiều loại chất mới (NPS) liên tục xuất hiện, gây khó khăn cho công tác nhận diện và quản lý.

Ma túy tổng hợp và sức hút nguy hiểm đối với giới trẻ

Ma túy tổng hợp là các chất gây nghiện được sản xuất bằng phương pháp hóa học, tác động trực tiếp và cực mạnh đến hệ thần kinh trung ương. Các loại phổ biến gồm thuốc lắc (MDMA), ma túy đá (methamphetamine), ketamine và nhiều chất hướng thần mới.

Các chất này thường được ngụy trang dưới dạng viên nén nhiều màu, tinh thể long lanh, dung dịch pha hương trái cây… khiến nhiều bạn trẻ dễ nhầm tưởng là “an toàn” hoặc “không gây nghiện”.

Giới trẻ dễ bị cuốn hút bởi ma túy tổng hợp vì:

• Tâm lý tò mò, thích thể hiện bản thân

• Mong muốn hòa nhập nhóm bạn

• Tìm kiếm cảm giác hưng phấn tại bar, pub, tiệc tùng

• Ngộ nhận rằng ma túy tổng hợp “nhẹ” và “không gây nghiện như heroin”

• Ảnh hưởng từ mạng xã hội, nơi ma túy đôi khi được quảng bá một cách sai lệch

Hệ lụy sức khỏe: Một lần sử dụng – tổn thương lâu dài

Nhiều bạn trẻ nghĩ rằng “thử một lần cho biết” sẽ không gây hậu quả. Nhưng khoa học đã chứng minh: chỉ 1 lần sử dụng ma túy tổng hợp cũng có thể gây tổn thương não không thể phục hồi.

Những tác động nguy hiểm gồm:

• Rối loạn tâm thần, hoang tưởng, ảo giác

• Suy giảm trí nhớ, mất tập trung

• Rối loạn cảm xúc, trầm cảm

• Mất kiểm soát hành vi, có thể gây bạo lực

• Nguy cơ đột quỵ, suy tim, ngừng tim

• Tổn thương gan, thận và hệ thần kinh

Đặc biệt đối với lứa tuổi thanh thiếu niên – khi não bộ chưa phát triển hoàn thiện – tác động của ma túy tổng hợp có thể làm gián đoạn chức năng kiểm soát hành vi, kéo theo những nguy cơ nghiêm trọng cho tương lai học tập và nghề nghiệp.

Hệ lụy xã hội: Đánh mất tương lai từ những phút nông nổi

Người trẻ sử dụng ma túy tổng hợp dễ đối mặt với:

• Bỏ học, mất cơ hội nghề nghiệp

• Rạn nứt quan hệ gia đình – bạn bè

• Dễ bị lôi kéo vào hành vi phạm pháp

• Nguy cơ bị lợi dụng, bạo lực hoặc xâm hại

• Trở thành nạn nhân của các tệ nạn xã hội khác

Gia đình cũng trở thành nạn nhân với gánh nặng kinh tế – tâm lý, thậm chí tan vỡ.

Các yếu tố nguy cơ: Từ mạng xã hội đến môi trường giải trí

Sự gia tăng ma túy tổng hợp trong giới trẻ bắt nguồn từ nhiều tác nhân:

• Không gian mạng: livestream, chat ẩn danh, giao dịch qua ứng dụng

• Tội phạm sử dụng phương thức tinh vi: ship hàng nhanh, giấu trong thực phẩm, đồ chơi

• Áp lực học tập – công việc, căng thẳng tâm lý

• Thiếu gắn kết gia đình, thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc

• Bạn bè lôi kéo, FOMO (sợ bỏ lỡ trải nghiệm)

Tình trạng học sinh THCS, THPT sử dụng “nước vui”, “bóng cười pha tạp” được ghi nhận tại nhiều thành phố lớn trong năm 2025, làm dấy lên lo ngại về sự trẻ hóa đáng báo động của người sử dụng.

Giải pháp phòng ngừa: Gia đình – Nhà trường – Xã hội cùng hành động

Để giảm thiểu nguy cơ ma túy trong giới trẻ, cần triển khai đồng bộ:

• Giáo dục phòng ngừa sớm

Nội dung phải phù hợp lứa tuổi, không chỉ cảnh báo mà còn trang bị:

• Kỹ năng nhận diện ma túy

• Kỹ năng từ chối lời rủ rê

• Kỹ năng quản lý cảm xúc, stress

• Vai trò của gia đình

Quan tâm, chia sẻ, kết nối cảm xúc với con; phát hiện sớm thay đổi bất thường.

• Vai trò của nhà trường

Tăng cường hoạt động trải nghiệm lành mạnh; phối hợp với các tổ chức chuyên môn như Viện PSD trong truyền thông phòng ngừa.

• Vai trò của xã hội

Kiểm soát chặt các cơ sở giải trí; đẩy mạnh truyền thông qua nền tảng số; tạo sân chơi thể thao – văn hóa cho thanh thiếu niên.

Đừng để giới trẻ tự đối mặt với ma túy

Thạc sỹ Vũ Thị Bền – Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học & Đào tạo, Viện PSD nhận định:

“Thực tế 2025–2026 cho thấy ma túy tổng hợp đang len lỏi vào đời sống người trẻ theo những cách rất tinh vi. Truyền thông phòng ngừa phải thay đổi: không chỉ cảnh báo mà cần giáo dục kỹ năng, giúp các em tự bảo vệ mình trong môi trường nhiều cám dỗ.”

“Gia đình, nhà trường và xã hội phải cùng đồng hành; nếu để thanh thiếu niên tự đối mặt, các em sẽ đối diện quá nhiều rủi ro.”

Ma túy tổng hợp đang trở thành mối đe dọa lớn đối với tương lai của thế hệ trẻ Việt Nam. Chỉ từ sự tò mò hay mong muốn thử nghiệm nhất thời, nhiều bạn trẻ đã phải đánh đổi sức khỏe, tương lai và cả cuộc sống.

Để bảo vệ giới trẻ, phòng ngừa ma túy phải là nỗ lực tập thể: gia đình – nhà trường – xã hội – cơ quan chuyên môn. Chỉ khi trang bị đủ kiến thức, kỹ năng sống và môi trường phát triển lành mạnh, thanh thiếu niên mới có thể tránh xa ma túy và hướng tới một tương lai bền vững.