Việt Nam trong cuộc chiến phòng, chống ma túy: những thành tựu và hành trình chưa dừng lại

Với quyết tâm chính trị cao và sự đồng thuận của nhân dân, công tác phòng, chống ma túy tại Việt Nam đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong thời gian qua. Tuy nhiên, trước sự xuất hiện của các loại ma túy thế hệ mới và thủ đoạn tinh vi của tội phạm xuyên quốc gia, cuộc chiến này vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi sự chung tay quyết liệt, bền bỉ của toàn xã hội.

Ma túy từ lâu đã được xem là “kẻ thù vô hình nguy hiểm” đe dọa sức khỏe cộng đồng, làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực, gia tăng tội phạm và ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của quốc gia. Việt Nam không phải là quốc gia sản xuất ma túy quy mô lớn, song do nằm gần khu vực Tam giác vàng, nước ta trở thành địa bàn bị các đường dây tội phạm quốc tế lợi dụng để trung chuyển, mua bán và tiêu thụ.

Theo Báo cáo Ma túy thế giới năm 2025 của Cơ quan phòng, chống tội phạm và ma túy Liên hợp quốc (UNODC), tình hình ma túy tổng hợp tại khu vực Đông Nam Á tiếp tục diễn biến phức tạp, lượng methamphetamine bị thu giữ duy trì ở mức rất cao. Sự gia tăng của các chất hướng thần mới, ketamine và các loại ma túy “núp bóng” thực phẩm, thuốc lá điện tử cũng đang đặt ra nguy cơ lớn đối với giới trẻ.

Trong bối cảnh đó, công tác phòng, chống ma túy của Việt Nam không chỉ đơn thuần là đấu tranh với tội phạm, mà còn là nhiệm vụ bảo vệ giống nòi, bảo đảm an ninh con người và giữ gìn trật tự xã hội.

Dấu ấn trong đấu tranh tội phạm và hoàn thiện pháp luật

Một trong những dấu ấn nổi bật nhất là hiệu quả đấu tranh, trấn áp tội phạm ma túy ngày càng được nâng cao. Theo số liệu của Bộ Công an, mỗi năm lực lượng chức năng phát hiện, xử lý hàng chục nghìn vụ phạm tội; thu giữ số lượng lớn heroin, methamphetamine, ketamine, cần sa và các loại ma túy tổng hợp khác. Nhiều đường dây vận chuyển ma túy xuyên quốc gia quy mô đặc biệt lớn đã bị triệt phá nhờ sự phối hợp chặt chẽ, tạo thành thế trận liên hoàn giữa Công an nhân dân, Bộ đội Biên phòng, Hải quan và Cảnh sát biển.

Nhận thức rõ tính chất phức tạp của tình hình, Việt Nam đã không ngừng hoàn thiện hành lang pháp lý. Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026) được đánh giá là bước tiến quan trọng trong tư duy tiếp cận. Luật quy định cụ thể hơn về: quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; công tác xác định tình trạng nghiện; cai nghiện ma túy; quản lý sau cai; cũng như trách nhiệm của gia đình, nhà trường, cơ quan, tổ chức và chính quyền địa phương.

Đổi mới công tác phục hồi và đẩy mạnh phòng ngừa từ sớm

Nếu trước đây, cai nghiện thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ "cắt cơn, giải độc", thì hiện nay, Việt Nam đang chuyển dần sang cách tiếp cận toàn diện, coi nghiện ma túy là một vấn đề sức khỏe cần được điều trị lâu dài. Nhiều địa phương đã triển khai các chương trình tư vấn tâm lý, phục hồi hành vi, giáo dục kỹ năng sống, dạy nghề và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng cho người sau cai nghiện. Mô hình điều trị thay thế bằng Methadone tiếp tục được duy trì, góp phần giảm sử dụng heroin bất hợp pháp, giảm lây nhiễm HIV và cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Song song với đó, công tác tuyên truyền phòng ngừa cũng được đổi mới mạnh mẽ. Nội dung truyền thông đã kịp thời cập nhật những nguy cơ mới từ ma túy tổng hợp, thuốc lá điện tử chứa chất ma túy, bóng cười và các chất hướng thần mới. Nhiều trường học, cơ quan, đoàn thể đã lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng từ chối và đương đầu với áp lực, giúp thanh thiếu niên nâng cao khả năng tự bảo vệ trước cám dỗ.

Thách thức hiện hữu và nỗ lực hợp tác quốc tế

Tội phạm ma túy là tội phạm xuyên quốc gia, vì vậy Việt Nam luôn tích cực hợp tác với UNODC, INTERPOL, ASEANAPOL và các nước trong khu vực. Thông qua việc trao đổi thông tin, kiểm soát tiền chất và phối hợp điều tra, Việt Nam đã tăng cường hiệu quả đấu tranh với các đường dây ma túy quốc tế, khẳng định trách nhiệm đối với cộng đồng toàn cầu.

Dù đạt được nhiều thành tựu, cuộc chiến này vẫn còn đó nhiều khó khăn. Ma túy tổng hợp tiếp tục gia tăng và đối tượng sử dụng ngày càng trẻ hóa. Tội phạm lợi dụng không gian mạng, ứng dụng nhắn tin mã hóa và thanh toán điện tử để giao dịch, gây khó khăn lớn cho công tác điều tra. Cùng với đó, sự kỳ thị đối với người nghiện và người sau cai nghiện vẫn tồn tại, cản trở cơ hội học tập và việc làm của họ.

Cuộc chiến phòng, chống ma túy là một hành trình lâu dài, phức tạp và chưa có điểm kết thúc. Một xã hội an toàn, không ma túy không thể được xây dựng chỉ bằng các biện pháp trấn áp, mà cần được vun đắp bằng nhận thức, trách nhiệm và sự sẻ chia. Mỗi gia đình phải là "pháo đài" bảo vệ con em, mỗi nhà trường cần tích cực trang bị kỹ năng, và mỗi người dân tuyệt đối không thờ ơ trước hiểm họa. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của toàn dân, Việt Nam vững tin vào mục tiêu từng bước kiềm chế, đẩy lùi tệ nạn ma túy, hướng tới một tương lai bình yên và phát triển bền vững.

Vũ Bền