Đổi mới truyền thông và phát huy vai trò "tai mắt" của Cựu chiến binh trong phòng, chống ma túy giai đoạn mới

Sáng 2/7/2026, tại Hà Nội, Báo Cựu chiến binh (CCB) Việt Nam phối hợp với Viện Nghiên cứu và ứng dụng phòng, chống ma túy PSD đã tổ chức Tọa đàm “Phát triển kỹ năng phòng ngừa sử dụng trái phép chất ma túy và vai trò của cơ quan truyền thông trong giai đoạn mới”. Sự kiện là tiếng nói chung của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và những người làm báo nhằm đi tìm giải pháp "từ sớm, từ xa" bảo vệ cộng đồng trước hiểm họa ma túy.

Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi Tháng hành động phòng, chống ma túy vừa đi qua và những quy định mới của Luật Phòng, chống ma túy 2025 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đổi mới phương thức truyền thông chính sách và trang bị kỹ năng phòng ngừa cho toàn xã hội.

Toàn cảnh Toạ đàm  “Phát triển kỹ năng phòng ngừa sử dụng trái phép chất ma túy và vai trò của cơ quan truyền thông trong giai đoạn mới”

Bối cảnh pháp lý mới và bài toán kéo giảm "cung - cầu"

Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, Đại tá, nhà báo Đỗ Phú Thọ, Tổng Biên tập Báo CCB Việt Nam nhấn mạnh ma túy vẫn đang là hiểm họa toàn cầu, nguyên nhân phát sinh nhiều loại tội phạm. Để giải quyết triệt để, cần phải chặn đứng được hai khâu quan trọng: giảm "cung" và giảm "cầu". Trong đó, tuyên truyền, giáo dục đóng vai trò quyết định.

Đại tá, nhà báo Đỗ Phú Thọ, Tổng Biên tập Báo CCB Việt Nam phát biểu định hướng toạ đàm

Luật Phòng, chống ma túy 2025 vừa có hiệu lực mang theo nhiều điểm mới mang tính đột phá. Điển hình là quy định người sử dụng ma túy bị giám sát sẽ phải đeo thiết bị định vị điện tử (không được tháo gỡ hay can thiệp) và bổ sung các trường hợp đưa đi cai nghiện bắt buộc. Để những quy định pháp luật nghiêm khắc và nhân văn này đi vào đời sống thực tiễn, truyền thông chính sách cần đi trước một bước.

Cựu chiến binh: Lực lượng nòng cốt và "tai mắt" tại cơ sở

Tại tọa đàm, Trung tướng, TS Khuất Việt Dũng - Phó Chủ tịch Hội CCB Việt Nam khẳng định Hội CCB Việt Nam luôn là lực lượng nòng cốt trong phong trào phòng, chống ma túy tại địa phương. Các mô hình như “Chi hội CCB không ma túy”, “Gia đình hội viên CCB nói không với ma túy” đã và đang phát huy hiệu quả to lớn trong việc giáo dục thế hệ trẻ và giúp đỡ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng.

Trung tướng Khuất Việt Dũng - Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam tham dự và phát biểu chỉ đạo chương trình

Bức tranh thực tiễn sinh động đã được Trung tá CCB Lê Thị Thúy - Bí thư Chi bộ Khu dân cư số 12 (phường Khương Đình, Hà Nội) chia sẻ. Với phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ", CCB chính là "tai mắt" tinh tường nhất của khu dân cư. Bà kể lại câu chuyện các CCB trong chi hội đã nhạy bén phát hiện và báo cáo cơ quan chức năng triệt phá thành công thủ đoạn giấu ma túy vào các khe cột điện rất tinh vi của các đối tượng mua bán. Điều đó cho thấy, khi lực lượng CCB ở cơ sở (xã, phường, tổ dân phố) được phát huy vai trò, họ sẽ là những pháo đài vững chắc bảo vệ sự bình yên cho từng ngõ xóm.

Báo chí - "Lá chắn mềm" cần được trang bị kỹ năng chuyên sâu

Sự phát triển của mạng xã hội, các loại ma túy mới "núp bóng" thực phẩm, đồ uống và các thủ đoạn lôi kéo tinh vi trên không gian mạng đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ của báo chí. Tuy nhiên, để báo chí thực sự là một "lá chắn mềm", người làm báo cũng cần được bảo vệ và trang bị kiến thức.

Đồng chí Lê Đức Hiền - Phó Viện trưởng Thường trực Viện PSD trao đổi về hệ thống khái niệm kỹ năng phòng ngừa sử dụng ma tuý tại toạ đàm

TS. Nguyễn Thị Tuyết Minh (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) chỉ ra thực trạng thiếu vắng các học phần chuyên biệt về báo chí sức khỏe hay phòng chống ma túy trong môi trường đào tạo. Phóng viên chủ yếu tác nghiệp dựa trên kinh nghiệm, dẫn đến đôi khi tác phẩm còn thiên về yếu tố giật gân, vụ việc mà thiếu đi tính giáo dục, định hướng. TS. Tuyết Minh đề xuất cần sớm xây dựng Bộ hướng dẫn tác nghiệp báo chí phòng, chống ma túy Việt Nam – một cẩm nang chuẩn hóa về thuật ngữ, quy trình tiếp cận nguồn tin và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp nhằm hỗ trợ đắc lực cho các nhà báo.

TS. Nguyễn Thị Tuyết Minh (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) trình bày tham luận: "Vai trò của cơ sở đào tạo báo chí trong trang bị kỹ năng xây dựng tác phẩm phòng, chống ma túy" tại toạ đàm

Đề xuất và giải pháp toàn diện

Sau nhiều phiên thảo luận chuyên sâu, các đại biểu tham dự Tọa đàm đã đi đến thống nhất nhiều giải pháp quan trọng:

1. Xây dựng tài liệu chuẩn mực: Cần thiết phải xây dựng một bộ tài liệu kỹ năng phòng, chống ma túy thống nhất dựa trên Quyết định số 7619/QĐ-BCA của Bộ Công an và các chuẩn mực dự phòng quốc tế của UNODC.

2. Đổi mới truyền thông: Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, truyền thông đa phương tiện đa nền tảng, tập trung hướng đến nhóm đối tượng nguy cơ cao là thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên.

3. Tăng cường cơ chế phối hợp: Nâng cao sự liên kết giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội (đặc biệt là Hội CCB) và hệ thống báo chí để tạo ra sức mạnh tổng hợp.

Các đại biểu và chuyên gia tham dự toạ đàm

Tọa đàm không chỉ là không gian trao đổi học thuật, nghiệp vụ mà còn là bước đệm quan trọng góp phần hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành. Qua đó, khẳng định vai trò tiên phong của các cơ quan truyền thông và tổ chức đoàn thể trong việc đồng hành cùng Đảng, Nhà nước xây dựng một môi trường sống an toàn, phát triển bền vững và không có ma túy.

Lê Sâm